Tinh hoa văn hóa thể thao quê hương cụ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan 

(Bài đăng ngày 11/3/2013) 


          Lần theo địa chỉ nơi có nhiều di tích lịch sử văn hóa và nghệ thuật truyền thống dân gian đó là Phùng Thôn tục gọi là làng Bùng là một trong hai thôn của xã Phùng Xá nằm ở phía Đông Nam huyện Thạch Thất cạnh đường 21B cách trung tâm huyện Thạch Thất (Xứ Đoài tỉnh Sơn Tây cũ) chừng 7km, cách huyện lỵ Quốc Oai chừng 3km.

          Làng Bùng có 41 cửa họ với trên 3.000 dân, theo thần phả và các di chỉ thì làng có cách đây ít nhất là 2111 năm, từ xa xưa làng Bùng có tên gọi là An Hoa Trang đến thế kỉ VI hữu tướng quân Phùng Thanh Hòa cùng người tả tướng quân Triệu Quang Phục phò Lý Bí đánh quân xâm lược nhà Lương (Trung Quốc) dựng nên nước Vạn Xuân, khi qua đời được tôn thờ là Thành Hoàng làng từ đó An Hoa Trang đổi thành Phùng Gia Trang rồi Phùng Xá.

          Theo thư tịch trước kia làng Bùng có 5 cổng lớn ra vào làng xung quanh là lũy tre xanh dày đặc bao bọc không thể đi lại, 5 cổng có phiên gọi Phiên Nhất, Phiên Ba, Phiên Tư, cổng chợ lên Vĩnh Lộc, cổng ra đường 21B. Cổng này các cụ cao niên nhớ lại thường truyền rằng trước kia phía trong làng có câu đối dịch nghĩa “Ngày xưa là An Hoa nay là Phùng Xá có công lớn ở thời nhà Lý vinh quang ở thời nhà Lê” trong các cuộc chiến tranh xâm lược bị tàn phá nay không còn cổng chào nữa. Cũng theo thư tịch thần phả và chuyện kể về tinh hoa di tích lịch sử văn hóa làng Bùng có ngôi Đình làng, Chùa trong, Quán làng Bùng, Đền thờ cụ Trạng, Văn chỉ làng Bùng, Võ chỉ làng Bùng, từ bao đời nay nơi đây là vùng quê giàu có ham văn chuông võ.

          Thời Hậu Lý có đại tự mã Nguyễn Cảnh Châu. Thời Trần có Thám Hoa đô đài ngự sử Nguyễn Đăng Đạt. Thời Lê Trung Hưng có hộ bộ thượng thư Mai Quận Công, tiến sĩ Phùng Khắc Khoan, phụ quốc thượng – tướng quân hương sơn bá, Nguyễn Bá Lân. Thế kỷ XVIII có Phùng Lĩnh Hầu hinh bộ hữu Thị Lang – Tiến sĩ Vũ Đình Dung. Cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI có Nguyễn Doãn Thuận Thường vụ Tỉnh ủy, có Trung tướng Phùng Khắc Đăng, còn các bậc cử nhân, tú tài, cấp tá, cấp úy quân đội thời nào cũng có nhiều. Đi sau tìm hiểu người dân nơi đây có nhân cách nổi bật là “... Người làng Bùng cần cù lao động, khéo tay, hay làm, đã làm cái gì muốn cho đẹp cho bền”.

          Người làng Bùng trọng danh dự, dù làm ăn ở quê hương hay nơi xa đều tự hào quê mình là quê văn hiến, quê hương cụ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan, quê hương giàu truyền thống cách mạng nhất là trong công cuộc đổi mới làng Bùng đang xây dựng nông thôn mới nông nghiệp, ngành nghề theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bộ mặt nông thôn ngày càng đổi mới, đời sống vật chất tinh thần  của người dân được nâng lên được các đồng chí nguyên Tổng bí thư TW Đảng Đỗ Mười, Lê Khải Phiêu về thăm biểu dương sự cố gắng của Đảng bộ nhân dân xã Phùng Xá là điểm sáng về sự phát triển mạnh làng nghề công nghiệp – Thủ công nghiệp.

Cũng từ truyền thống bề dày lịch sử văn hóa nên đã có 3 di tích được Bộ Văn hóa thông tin xếp hạng di tích lịch sử văn hóa đó là Đình làng, Chùa Kim Liên, Đền và Lăng cụ Trạng Bùng. Đi sâu tìm hiểu nhân cách làng Bùng luôn sống vui vẻ hòa thuận xóm làng, đoàn kết giúp đỡ nhau trong cuộc sống, thực hiện quy ước làng văn hóa, muốn lưu danh cho đời sau.      

Cũng ở làng Bùng từ xa xưa là một làng trọng về phường hội cả làng có 4 phường : Đông, Nam, Đoài, Bắc, hiện còn lưu giữ 4 quyển khoán ước của 4 phường ở nhà thờ cụ Phùng Khắc Khoan. Mỗi phường có một góc Đình, đứng đầu là trùm tức là người già nhất ở xóm trùm đó, mà đã làm trùm đều có tiếng nói ( đẳng cấp) như nhau, nhưng có người cao tuổi khác nhau.

Về hoạt động xã hội còn có những hoạt động đậm nét xã hội về xây dựng quỹ khuyến học, huy động sức dân xây dựng đường làng ngõ xóm, tu sửa những công trình phúc lợi văn hóa... Nói về lễ hội riêng của làng Bùng  từ xưa trong một năm có mấy lễ hội chính sau đây :

  1. Ngày mồng 10 tháng giêng âm lịch là ngày đám của 4 phường tế thánh sư Thần Hoàng cầu phúc đầu năm. Hội ở ngày này là vật, đánh cờ, thi lớn to béo  đẹp, thi đan vó, thổi cơm thi và các trò chơi khác...
  2. Ngày Đinh, trung tuần tháng hai âm lịch tổ chức tế xuân ở nhà thờ cụ Trạng và văn chỉ để tế thánh Khổng và các tiên hiền của làng. Hội ở ngày này còn có ca trù, rước đuốc, làm bánh khúc, những năm gần đây có hội thơ bình thơ ca cây nhà lá vườn.
  3. Ngày 11- 12 tháng 11 âm lịch là ngày kỉ niệm ngày sinh của Thần Hoàng làng. Hội ở ngày này có vật thờ, ca trù hoặc hát dân ca, các trò chơi khác...
  4. Tổ chức Hội thơ xuân vào ngày sinh cụ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan 15 tháng Giêng- Ảnh VHTT

     

Ngoài 3 ngày lễ hội trên ở làng Bùng còn có ngày 15/08 âm lịch là ngày hóa của Thánh, ngày 23/08 là ngày giỗ cụ Thám họ Đặng, ngày 09/09 là ngày giỗ cụ đô đốc Vũ Đình Dung và ngày 14/09 âm lịch là ngày giỗ của cụ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan.

Những ngày lễ hội của làng Bùng xem như đặc sản văn hóa dân gian thu hút hàng ngàn người dân trong và ngoài xã, ngoài huyện đến dự đều có thêm niềm vui tự hào về những tinh hoa của làng Bùng, đặc biệt là nơi đây không ngừng phát huy truyền thống đất võ vật – trống vật làng Bùng, theo truyền thuyết của các cụ già ở làng xã kể lại từ bao đời nay ở nơi đây đã có môn vật đọ sức, đua tàu, xem vật như vốn quý văn hóa tinh thần, các bạn thanh niên, trung niên thách đố nhau đua tài những miếng đánh hay quật ngã đối  thủ lấm lưng, trắng bụng hoặc nhấc bổng lên trời, tiêu biểu cho đô vật giỏi, vật hay, khỏe như trâu Bùng ngày xưa như : Đô Huệ, Đô Tọa, Đô Đức...

Truyền thống vật võ dân tộc được kế thừa và phát huy với bao thế hệ trẻ trai làng, từ lò vật xa xưa nay trở thành câu lạc bộ vật Phùng Xá với sới vật tầm cỡ cấp tỉnh được xây dựng ở trung tâm xã, gần Đình làng di tích lịch sử văn hóa được Bộ Văn hóa thông tin xếp hạng, sới vật ở giữa ao, xung quanh xây bậc ngồi tam cấp có thể ngồi trên dưới 5000 người ngồi xem cổ vũ cho đô vật đánh thắng đối phương.

Ngày xưa xuất hiện các đô vật trẻ là các con cháu chắt hội tụ ở trong câu lạc bộ vật Phùng Xá Thạch Thất, thường xuyên luyện tập và giật được nhiều giải ở Huyện, Tỉnh Hà tây và giải Quốc Gia với các hạng cân. Nhiều gia đình có con tham gia câu lạc bộ. Đặc biệt là gia đình ông Phùng Khắc Cài có 4 đứa con đều là đô vật lừng danh như đô vật Phùng Khắc Thắng con trai cả đã từng giành 3huy chương vàng, bạc, đồng ở hạng cân 62kg tại giải vô địch toàn quốc, hội khỏe Phù Đổng đô vật Phùng Khắc hùng con trai thứ hai từng đạt huy chương vàng hạng cân 45 kg tại  giải trẻ và hạng cân 62 kg tại giải vô địch toàn quốc năm 1995... Cũng ở làng Bùng có các đô vật trẻ Cấn Tất Vinh, Cấn Tất Quang là hai anh em ruột, Nguyễn Văn Thức và Phùng Khắc Nam cùng với nhiều trai làng lớn lên từ câu lạc bộ vật Phùng Xá, cả 4 đô vật trẻ Vinh, Quang, Thức, Nam đã đạt được 3 huy chương vàng, một huy chương đồng tại các giải quốc gia năm 1994 – 1995...

Trong các mùa thi đấu năm nào ở Phùng Xá cũng là nòng cốt các đội tuyển vật của huyện, của tỉnh cùng với các đô vật trong đoàn Hà Tây giành thứ hạng nhất, nhì toàn quốc, đem lại niềm vinh dự tự hào cho tuổi trẻ Thạch Thất  và quê hương cụ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan.

Cũng ở làng cụ Bùng không chỉ nổi tiếng về đất võ vật dân tộc,vật tự do được nhiều năm tỉnh tổ chức giải vật vô địch vật ở đây mà còn làm vui lòng người xem về tiếng trống vật trong ngày hội. Trong số những già làng Bùng cầm chịch đánh trồng vật thì có ông Nguyễn Văn Lỗ tuổi ngoài 60 là người đánh trống vật điêu luyện, rất nghệ thuật bài bản như trống mời người đến xem, trống mời đô vật chuẩn bị vào sới vật, trống dồn dập thôi thúc đô vật quật ngã đối thủ rồi cắc cắc tạm dừng. Tay ông đánh trồng mắt theo sát đô vật, đùng một cái bất ngờ rộn lên vui mừng thắng trận cũng nhiều lần huyện, tỉnh mời ông đến đánh trống trong các ngày tranh giải vật, ông mặc áo trắng, quần trắng, thắt khăn đỏ, thắt lưng đỏ trông rất đẹp, càng hấp dẫn người nghe và xem ông đánh trống vật làng Bùng.

Từ sới vật làng Bùng góp phần thúc đẩy phong trào vật ở các sới vật Canh Nậu, Chàng Sơn, Phú Kim, Bình Yên, Hạ Bằng... Huyện Thạch Thất ngày nay nổi lên các đô vật Cấn Văn Thực xã Phú Kim cao 1,7m nặng 70kg, từ đầu năm 1999 đô Thực đã tham gia giải vật trẻ toàn quốc hạng cân 75kg, đô Thực giành được tấm huy chương vàng, đến tháng 04/1990 ở giải Wushu toàn quốc đầu tiên ở Việt Nam đô Thực lại giành huy chương vàng, tiếp đến 03/2000  lại giành huy chương vàng hạng cân 70kg giải vô đich vật toàn quốc... cũng ở sới vật xã Phú Kim năm 1997 có 2 đô vật Nguyễn Thành Khôi giành giải huy chương vàng hạng cân 62kg, đô vật Nguyễn Hữu Văn đạt huy chương đồng hạng cân 58kg đã đem lại niềm vinh dự cho quê hương môn vật cổ truyền của dân tộc ngày càng được đẩy mạnh ở nhiều nơi trong và ngoài Huyện Thạch Thất.

Mùa xuân nhiều lễ hội, nhiều du khách trong nước, ngoài nước, bà con xóm làng đến xem hội vật, tham quan di tích lịch sử văn hóa văn chỉ, Đình làng, Đền  thờ cụ Trạng Bùng (Phùng Khắc Khoan).

 

                                                                                                Trọng Đông

 

 

Sự chỉ đạo

Tin mới cập nhật

Dân số
 Dân số  199 470 người
 Mật độ  108 người/km²
Địa lý
 Trụ sở
 Thị trấn liên quan
 Vị trí  Phía Tây Hà Nội
 Diện tích  184,5905 km2
 Xã,Thị trấn  22 xã, 1 thị trấn

Lượt truy cập